Όσο πλησίαζε ο καιρός για να φτιάξω τη λίστα με τους καλύτερους δίσκους για το 2019, τόσο διαπίστωνα ότι δεν μπορώ να την φτιάξω. Δεν μπορώ να καταλήξω σε μία κάποια σειρά. Έχω μεν βαθμολογήσει τη συντριπτική πλειοψηφία των δίσκων που άκουσα μέσα στην χρονιά, αλλά δεν μπορώ να καταλήξω σε μία «λίστα» με Χ αριθμό δίσκων. Γιατί δεν μπορώ να βάλω όλους τους δίσκους στην ίδια λίστα. Και κάπου εκεί αρχίζει το μεγάλο μπέρδεμα.
Το μπέρδεμα έχει ξεκινήσει ουσιαστικά πριν κάτι παραπάνω από 2 χρόνια. Στα τέλη του 2017 είχα αρχίσει να αντιμετωπίζω ένα άλλο πρόβλημα, το οποίο όμως το έλυσα. Το πρόβλημα που βρήκα μπροστά μου στα τέλη της χρονιάς εκείνης ήταν πολλοί δίσκοι, από διαφορετικά υποείδη, με ίδια ακριβώς βαθμολογία. Συγκεκριμένα, είχα βαθμολογήσει το ντεμπούτο των Me And That Man, Songs Of Love And Hate και το Ulfven των Ereb Altor με 100. Και οι 2 δίσκοι ήταν, υποκειμενικά μιλώντας πάντα, φανταστικοί. Φοβερές συνθέσεις, καταπληκτικές ερμηνείες και εμπνευσμένες ενορχηστρώσεις. Και φυσικά, το προσωπικό μου κόλλημα, παραγωγές με ύφος και νόημα. Που μου έδιναν την ουσία να τη φάω με το κουτάλι, όχι απλώς να την καταλάβω.
Αυτό ήταν ένα πρόβλημα για εμένα. Γιατί οι Me And That Man και οι Ereb Altor δεν έχουν καμία σχέση μεταξύ τους. Ούτε σε ήχο, ούτε σε background, ούτε σε «στόχους». Και το πρόβλημα δεν ήταν μόνο στην κορυφή της λίστας. Βαθμολόγησα με 80 τέσσερις (!) διαφορετικούς δίσκους: Bathsheba – Servus, Until Rain – Inure, Puta Volcano – Harmony Of Spheres και Half Gramme Of Soma – Groove Is Black. Πιο κάτω, το πρόβλημα ουσιαστικά μεγάλωνε…
Το προσωπικό μου threshold για να «κρατήσω» ή να «πετάξω» έναν δίσκο είναι το νούμερο 65. Αν πιάσει 65 και πάνω, μένει. Αν όχι, φεύγει. Ξέρω πως ακούγεται, αλλά δεν μου καίγεται καρφί. Δεν αξίζουν όλοι οι δίσκοι το ίδιο. Δεν είναι όλοι οι δίσκοι ίσοι, όμοιοι ή ίδιοι. Αν ήταν, δεν θα ακούγαμε μουσική, θα πλέκαμε πουλόβερ.
Στο όριο της λίστας του 2017, 3 δίσκοι πήραν 65. Δεν έχει καν σημασία ποιοι. Το θέμα μου ήταν ότι είχα πρόβλημα. Η βαθμολογία που έδινα στους δίσκους ήταν υποκειμενική στην πρόθεση, αλλά όχι αρκετά υποκειμενική στο αποτέλεσμα. Εκεί ζήτησα τη βοήθεια του αδερφού μου, που τυγχάνει καθηγητής πληροφορικής.
Καταλήξαμε σε μία συνάρτηση. Ω, ναι! Συνάρτηση! Γιατί για να εκφραστεί σε νούμερο αυτό που είχα στο μυαλό μου, αυτό χρειαζόμουν. Και δεν το ήξερα. Η ιδέα είναι η εξής: τα βασικά κριτήρια με τα οποία κρίνω έναν δίσκο είναι οι συνθέσεις, οι στίχοι και οι φωνητικές μελωδίες, η ενορχήστρωση, η παραγωγή και το «αστάθμητο» replay value. Αυτοί είναι οι 5 παράγοντες που επηρεάζουν τη βαθμολογία. Όμως, δεν επηρεάζουν το ίδιο το τελικό αποτέλεσμα. Πάρτε για παράδειγμα το St. Anger των Metallica. Έχει αρκετά ενδιαφέροντα riffs ο δίσκος, αλλά μέτρια ενορχήστρωση και πολύ κακή παραγωγή. Άρα, πρέπει η βαθμολόγηση του κάθε παράγοντα να μετράει διαφορετικά. Εκεί λοιπόν ο αδερφός είπε «συντελεστής βαρύτητας». Και έτσι ο κάθε παράγοντας έχει έναν συντελεστή βαρύτητας αν ο βαθμός που έχω βάλει είναι πάνω από 65, και άλλον αν ο βαθμός είναι κάτω από 65. Έτσι, η τελική βαθμολογία βγαίνει από 5 παράγοντες με το δικό τους συντελεστή βαρύτητας. Για αυτό και σε κάθε «Ακούγοντας δίσκους…» άρθρο με δικές μου κριτικές, βλέπετε κάτι περίεργες βαθμολογίες όπως 86,72.
Πολύπλοκο, αλλά με βοήθησε πολύ. Μέχρι να φτάσω στο τέλος του 2019. Φέτος αντιμετώπισα ένα άλλο πρόβλημα. Και για να μην κάνω spoiler θα αναφέρω ένα παράδειγμα από τη μέση της λίστας περίπου.
Στη 30η θέση της φετινής «λίστας» με τους δίσκους της χρονιάς που μου άρεσαν περισσότερο (γιατί, αυτό είναι η κάθε λίστα που κυκλοφορεί εκεί έξω με τον τίτλο «Οι καλύτεροι δίσκοι του 2019), είναι το Leaving Meaning των Swans, με βαθμολογία 86,72. Υψηλή βαθμολογία, αλλά χαμηλή θέση θα πει κάποιος. Και μπορώ να του το κάνω αυτού του κάποιου ακόμα πιο μπερδεμένο. Γιατί οι Swans κατηγοριοποιούνται στο experimental/avant-garde rock υποείδος. Και ήταν ο καλύτερος από όσους δίσκους αυτού του υποείδους άκουσα φέτος.
Βλέπετε ποιο είναι λοιπόν το «καινούριο» πρόβλημα? Δεν μπορώ να βάλω στην ίδια λίστα τους Tool, τους Slipknot, τους Sunn O))) και τους Insomnium. Δεν είναι δίκαιο. Μπορεί η λίστα να είναι τελείως υποκειμενική, αλλά δεν είναι λογικό το αποτέλεσμα. Η βαθμολογία του κάθε δίσκου προκύπτει (στο μυαλό μου) από σύγκριση με τις προηγούμενες δουλειές του ίδιου του συγκροτήματος, από σύγκριση με άλλους δίσκους του ίδιου είδους/υποείδους και από σύγκριση του δίσκου αυτού με τον τέλειο δίσκο για το κάθε υποείδος όπως το έχω εγώ στο μυαλό μου. Οπότε, αυτή η 30η θέση των Swans είναι μία «λογική πλάνη». Γιατί έχει προκύψει από σύγκριση με δίσκους άλλων συγκροτημάτων και καλλιτεχνών, άλλων υποειδών. Καμία σχέση με τους Swans, κοινώς.
Η λογική επιλογή είναι να μην κάνω λίστα φέτος. Να μην κάνω λίστα ξανά. Παρά μία ανασκόπηση, κατά κάποιον τρόπο. Ανά υποείδος. Και μάλιστα, για να τερματίσω την υποκειμενικότητα, ανασκόπηση ανά υποείδος στα υποείδη που με ενδιαφέρουν, όχι σε όλα. Γιατί, για παράδειγμα, δεν με ενδιαφέρει καθόλου το folk metal, δεν μου λέει τίποτα το 90% των καινούριων metalcore κυκλοφοριών τα τελευταία 3 χρόνια, και ψάχνω το ευρωπαϊκό power metal με πολύ ιδιαίτερη αυστηρότητα ψάχνοντας τους δίσκους που ξεπερνάνε τις παθογένειες του χώρου.
Η φετινή (πρώτη) ανασκόπηση χωρίζεται λίγο χοντροκομμένα. Και μάλιστα, αναγκαστικά χοντροκομμένα.
Μέσα στο 2019 άκουσα αρκετούς rock δίσκους, ανεξάρτητα υποείδους. Ο rock δίσκος της χρονιάς που μου άρεσε περισσότερο ήταν του John Garcia (John Garcia and The Band Of Gold). Γιατί η ωριμότητα τον βοηθάει πολύ στο να γράφει ωραία και εύστοχα τραγούδια, είτε σε ήρεμες είτε σε πιο «άγριες» φόρμες. Η Jess (από τους Jess And The Ancient Ones) κυκλοφόρησε τον πρώτο solo (περίπου) δίσκο της (Jess By The Lake – Under The Red Light Shine). Ο χαρακτηρισμός “solo” πάει στο γεγονός ότι έχει γράψει τα πάντα μόνη της, αλλά πολλοί από τους Ancient Ones συμμετείχαν στις ηχογραφήσεις. Με rock φόρμες, σε soft πεδία, με pop νοοτροπία. Ιδιαίτερος δίσκος. Εμένα μου άρεσε γιατί λατρεύω τη χροιά της φωνής της.
Οι Mono (Nowhere Now Here) και Swarm Of The Sun (The Woods) έβγαλαν τους δύο καλύτερους post-rock δίσκους της χρονιάς (αν και η χρονιά μου φάνηκε λίγο φτωχή για το είδος). Οι Black Star Riders (Another State Of Grace) συνεχίζουν να βγάζουν πολύ καλούς δίσκους διατηρώντας τον «άερα» των Thin Lizzy, και οι Tedeschi Trucks Band (Signs) κυκλοφόρησαν έναν δίσκο που ισορροπεί μεταξύ blues και soul με καταπληκτικά αποτελέσματα. Στον χώρο του progressive rock, ο Neal Morse τα έβαλε με τα θηρία για άλλη μια φορά, και έβγαλε έναν δίσκο κάτι-σαν-sequel στο Jesus Christ Superstar του Webber (Jesus Christ: The Exorcist). Για να κλείσω με το rock, να αναφέρω και τους Aver (Orbis Majora) που έβγαλαν έναν δίσκο που χώρεσε μέσα το stoner, το alternative, το grunge και το psychedelic rock μαζί. Δύσκολο εγχείρημα και επιτυχημένο αποτέλεσμα.
Για το thrash metal θα ξεκινήσω με τους Suicidal Angels που και πολύ καλό δίσκο έβγαλαν, και φανταστικοί είναι live (βλ. opening για Slayer). Το πιο σημαντικό που μου έμεινε από το Years Of Aggression είναι το πόσο καλά έχουν αφομοιώσει στοιχεία από διάφορες σχολές αμερικάνικου thrash. Πολύ καλοί επίσης ήταν και οι Dust Bolt (Trapped In Chaos). Γιατί έχουν προσθέσει πολλές μελωδίες στις συνθέσεις τους διατηρώντας την επιθετικότητα του thrash metal. Και οι Flotsam And Jetsam (The End Of Chaos) κυκλοφόρησαν έναν πολύ καλό δίσκο, αλλά παραμένουν ένα «καταραμένο» συγκρότημα, μιας και καμία δουλειά τους δεν θα ξεπεράσει την πρώτη τους.
Ο δεύτερος δίσκος των Black Sites (Exile) ήταν ο μόνος καλός δίσκος power metal που άκουσα στη χρονιά. Και δεν μπορώ να πω με σιγουριά ότι οι Black Sites βασίζονται στο power metal όταν στήνουν τις συνθέσεις τους. Βέβαια, υπάρχει και ο δίσκος των Vanden Plas (The Ghost Xperiment). Αλλά αυτοί είναι σταθεροί εδώ και χρόνια.
Θεωρητικά, στην άλλη πλευρά του power metal θα μπορούσε κάποιος να βάλει το doom, βασιζόμενος στη σημαντική διαφορά στις ταχύτητες. Όπως και να ‘χει, μέσα στο 2019 βγήκαν μερικοί πολύ καλοί doom metal δίσκοι. Γιατί οι Atlantean Kodex (The Course Of Empire) έβγαλαν άλλον έναν φανταστικό δίσκο. Και ειδικά το Chariots (Descending From Zargos) είναι ένα τραγούδι που θα μου μείνει στο μυαλό για πολύ καιρό. Αντίστοιχα πολύ καλός δίσκος είναι και ο Dystopia των Isole, αλλά και το The Black Powder των Lord Vicar, αν και ο δεύτερος έχει περισσότερες ομοιότητες με τη σκηνή του doom/death.
Βέβαια, μέσα στην χρονιά ο Leif Edling έβγαλε 2 δίσκους. Ο καινούριος Candlemass είναι ακόμα ένας καταπληκτικός δίσκος (The Door To Doom) και ο καινούριος Avatarium (The Fire I Long For) έχει μερικές διαφοροποιήσεις από τους προηγούμενους. Αυτές οφείλονται στο γεγονός ότι ο Edling δεν έχει γράψει τα πάντα μέσα στον δίσκο, αλλά συνεχίζει να «ορίζει» τον γενικότερο ήχο της μπάντας. Έτσι ανακάλυψα με μεγάλη μου χαρά ότι τα πλήκτρα ταιριάζουν εντυπωσιακά στον ήχο τους.
Μία από τις (κατά κάποιον τρόπο) εκπλήξεις της χρονιάς ήταν ο solo δίσκος του John 5 (Invasion). Ήξερα ότι είναι ένας ικανότατος κιθαρίστας, αλλά δεν μπορούσα να φανταστώ ότι μπορεί να φτιάξει συνθέσεις βασισμένες στην funk, στην country, στο progressive rock/metal και όλα αυτά στον ίδιο δίσκο.
Ακόμα μία έκπληξη ήταν οι Heavy As Texas. Ενώ ήμουν έτοιμος να τους πάρω στην πλάκα λόγω ονόματος, και ενώ περίμενα την καινούρια κυκλοφορία των Exhorder, τελικά ο δίσκος των Heavy As Texas ήταν αυτός που μου άρεσε περισσότερο.
Η μεγάλη μου αγάπη στη rock και metal μουσική είναι το progressive. Και αυτή τη χρονιά έμεινα απόλυτα ικανοποιημένος και σε επίπεδο ποσότητας, και σε επίπεδο ποιότητας. Είναι πολλά τα ονόματα, οπότε αναγκαστικά θα περάσω σε name-dropping: Tool, Periphery, Leprous, Soen, Thank You Scientist, Horizon’s End (επανεμφάνιση έκπληξη που δεν την περίμενα!), Howling Sycamore, Valence και Source (το υποκατάστατό μου εδώ και χρόνια που οι Tool δεν κυκλοφορούσαν δίσκο). Δεν μπορώ να πω με σιγουριά αν ισχύει κάτι αντίστοιχο για άλλα ιδιώματα, αλλά εμείς οι progressive-άδες περάσαμε μία γαμάτη χρονιά!
Και δεν τελειώνει το progressive εκεί, γιατί υπάρχουν και άλλοι φανταστικοί δίσκοι με πρόσθετο συνθετικό δίπλα στο «progressive». Όπως οι καινούριοι δίσκοι των The Aristocrats και Red Kite (progressive/jazz rock). Οι υπερ-τεχνικοί και djent δίσκοι των Dysrhythmia και Sithu Aye (για πολύ «άρρωστους» με το είδος όμως και οι 2 δίσκοι). Μερικοί πολύ καλοί δίσκοι στη μίξη alternative με progressive όπως ο καινούριος των SiXforNinE (Parallel Universe), ο καινούριος των Cellar Darling (The Spell), ο τελευταίος (?) των Mother Of Millions (Artifacts), και οι φανταστικοί Underwing (Spirals EP). Με τη φοβερή δήλωση αυτοπεριγραφής «If Black Sabbath and Alice In Chains had a lovechild that was adopted by Tool, who coincidentally lived next door to Soundgarden and Motorpsycho, the result would be Underwing».
Μέσα στη χρονιά κυκλοφόρησε και ο Mike Patton καινούριο δίσκο, συνεργαζόμενος με τον Jean-Claude Vannier (Corpse Flower), και οι Queensrÿche (The Verdict) που στη φωνή του Todd La Torre έχουν βρει έναν ικανότατο και εκφραστικότατο μουσικό για να συνεχίσουν να δισκογραφούν. Και οι αγαπημένοι μου Sunn O))) έβγαλαν 2 δίσκους μέσα στη χρόνια (έτσι, για την αλητεία) (Life Metal & Pyroclasts). Αλλά σημασία πραγματική για αυτό εδώ το κείμενο έχει ο Life Metal, γιατί είναι ο δίσκος που εξηγεί και δείχνει τι είναι το drone metal.
Ο ακραίος χώρος έχει πάρα πολλά παρακλάδια, ιδιώματα, σκηνές, αναλύσεις, περιοχές και κάθε άλλη λέξη «διαχωρισμού» που μπορείτε να σκεφτείτε. Δεν είναι καθόλου εύκολο να χαρτογραφηθεί, και δεν έχω καμία απολύτως πρόθεση να το κάνω σε αυτό το κείμενο. Ποια είναι η λύση που μου μένει; Name-dropping. Οπότε, συγκροτήματα ακραίου ήχου (γενικά) που έβγαλαν πολύ καλούς δίσκους μέσα στη χρονιά: Insomnium, Slipknot, Swallow The Sun, White Ward, In Mourning, Waste Of Space Orchestra, Allegaeon, Eluveitie, Nile, Hypno5e, Imperium Dekadenz, Lord Dying, Sludgehammer, Veilburner, The Lumberjack Feedback (προσωπική αδυναμία εδώ και κάποια χρόνια), Contrarian, A Pale Horse Named Death, Enisun, Aoratos, Nailed To Obscurity, Finsterforst (ακόμα δεν μπορώ να χωνέψω πως γίνεται να μου αρέσει ένας black/folk δίσκος στα γερμανικά) και Bloodred Hourglass.
Αλλά, πέραν όλων των παραπάνω ακραίων ονομάτων στέκονται δύο δίσκοι. Αρχικά, το Spiritual Instinct των Alcest. Ένας πολύ ατμοσφαιρικός δίσκος με τη βάση του να είναι μεν στη μίξη post-metal και shoegaze, αλλά με διάφορα στοιχεία που έρχονται για πρώτη φορά τόσο μπροστά στο τελικό αποτέλεσμα. Και εν συνεχεία, το A Dawn To Fear των Cult Of Luna. Γιατί οι Cult Of Luna είναι ένα από αυτά τα συγκροτήματα που δεν μπορούν να βγάλουν κακό δίσκο.
Η χρονιά είχε όμως και κάποιες απογοητεύσεις. Και μπορεί να μην περίμενα ουσιαστικά καλό δίσκο ούτε το 2019 από τον Malmsteen (Blue Lightning), μπορεί να έχω πάρει πλέον απόφαση ότι οι Within Temptation δεν θα επιστρέψουν στον ήχο με τον οποίο τους μάθαμε και θα κινούνται από εδώ και πέρα στα safe μονοπάτια του “rock” των Imagine Dragons (ή κάτι τέτοιο), αλλά υπάρχουν δίσκοι που με έκαναν να απορώ (και να βαθμολογώ αρνητικά). Απορώ για πόσο ακόμα θα πιστεύει ο Lupus των Kadavar ότι πίσω από το βάθος του μικροφώνου και του fuzz στις κιθάρες θα κρύβει ότι απλώς απαγγέλει τους στίχους. Προσπαθώ να καταλάβω γιατί ο Nick Cave έπαθε Radiohead-της-περιόδου-In-Rainbows-που-δεν-λέει-να-τελειώσει και άρχισε να γράφει κάποιου είδους ηλεκτρονική μουσική. Αναρωτιέμαι αν οι Sonata Arctica έχουν ελπίδα να ξεκολλήσουν από το συνθετικό τέλμα στο οποίο έπεσαν, αναρωτιέμαι τι έπαθαν οι Rosetta και έβγαλαν έναν δίσκο που ακούγεται σαν ένα ατελείωτο backing track και γιατί «έπεσαν» έτσι οι Sabbath Assembly.
Η μεγαλύτερη μου απορία όμως είναι πως γίνεται να αρέσει σε κόσμο ο δίσκος From Life To Death των Helvetets Port;
Για κλείσιμο θα αναφέρω κάποια ονόματα που έχω κρατήσει αυτά που έβγαλαν το 2019 σε μία άκρη, και θέλω να τα ακούσω σύντομα, αλλά δεν βρήκα το χρόνο μέσα στο έτος. Το κακό είναι ότι μέσα σε αυτά υπάρχουν κάποια σημαντικά ονόματα, και κυκλοφορίες που τις περίμενα. Το καλό είναι ότι δεν έχω κάνει λίστα για να χρειαστεί διόρθωση. Οπότε, there you go: Devin Townsend, Possessed, Fleshgod Apocalypse, Valley Of The Sun, Earth, Baroness, Hypnotic Nausea, Pelican, Vltimas, Seraph In Travail, Killswitch Engage, Opeth, Planet Of Zeus, Borknagar, Korn, Crypt Sermon, Ereb Altor και Blind Guardian.
